2020Fév
7

Jak założyć firmę we Francji?Spośród krajów Europy środkowej i orientalnej (plus Rosji) Polska plasuje się na czele w rankingu ilości inwestycji oraz liczby wykreowanych nowych miejsc pracy we Francji. Czy pandemia Covid-19 może wpłynąć negatywnie na tę tendencję?

Artykuł do pobrania w formacie PDF

Firma we Francji: czy warto?

Bilans opublikowany przez rząd francuski wskazuje, że rok 2019 wyróżnił się wyjątkowo wysokim poziomem inwestycji międzynarodowych we Francji jak i związanym z nim wzrostem gospodarczym wyższym od średniej zaobserwowanej w pozostałych państwach strefy euro. Wśród czynników, które wpłynęły na ten sukces wskazuje się m.in. reformy rynku pracy, zmniejszanie podatku od zysków kapitałowych czy stopniowe obniżanie stawki podatku dochodowego od osób prawnych.

Statystyki te z pewnością ulegną pogorszeniu za rok 2020. Kryzys sanitarny związany z pandemią Covid-19 uderzył gwałtownie w całą gospodarkę światową. Jednak tendencja spadkowa plasuje się na wyrównanym poziomie w każdym kraju Europy. Przemawia to za tezą, że sama pandemia nie zakwestionuje wysokiej pozycji Francji w hierarchii najatrakcyjniejszych państw europejskich pod względem inwestycji zagranicznych.

Docenić należy również wysiłki rządu francuskiego, dzięki którym to 12 milionów pracowników mogło skorzystać z częściowego bezrobocia, a 2 miliony przedsiębiorstw skorzystały już z funduszy solidarnościowych.

Myśląc o przyszłości oraz odbudowie pokryzysowej gospodarki wskazano, że jednym z kluczowych elementów wzrostu gospodarczego będą właśnie nowo utworzone firmy z obcym kapitałem. Podkreślono, że zagraniczne inwestycje we Francji będą wspierane celem stworzenia nowych miejsc pracy i konstrukcji nowej ekonomii francuskiej.

Może więc przestój związany z pandemią jest dobrym momentem na zbudowanie strategii rozwoju biznesu we Francji? Celem ułatwienia decyzji poniżej prezentujemy najważniejsze informacje o spółkach prawa francuskiego, zatrudnieniu, regulacjach prawa pracy i podatkach.

(Zobacz również: Francuskie prawo spółek – tabela porównawcza)

I. Podział spółek prawa handlowego we Francji

Spółki kapitałowe Spółki osobowe

Société A Responsabilité Limitée – SARL
(spółka z ograniczoną odpowiedzialnością)

Société en Nom CollectifSNC
(spółka jawna)

Société par Actions Simplifiée – SAS
(uproszczona spółka akcyjna)

Société Anonyme – SA
(spółka akcyjna)

Société en Commandite Simple – SCS
(spółka komandytowa)

Société en Commandite par Actions – SCA
(spółka komandytowo-akcyjna)

 

1. Spółki kapitałowe

Spółki kapitałowe, podobnie jak w Polsce, są najczęściej wybieraną formą prowadzenia działalności. Spośród spółek kapitałowych największą popularnością cieszy się SAS – zarówno w 2018 r., jak i w 2019 r. stanowiła ona około 63 % nowo zakładanych spółek. Jednocześnie zauważalny jest spadek popularności SARL – w 2015 r. stanowiły one ok. 49% nowo zakładanych spółek, w 2019 r. liczba ograniczyła się do 34 %. Forma spółki akcyjnej, pomimo że do jej założenia wystarczy dwóch akcjonariuszy, którymi mogą być zarówno osoby fizyczne jak i osoby prawne jest rzadko wybierana.

  SARL SAS

Informacje ogólne

– SARL jest zbliżona do polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

 

– w porównaniu do SAS, jej funkcjonowanie jest w większym stopniu ograniczone przepisami

– zbywanie udziałów na rzecz osób trzecich jest silnie ograniczone; zbycie udziałów podlega co do zasady podatkowi (odpowiednik PCC) w wysokości 3 %

– w przeciwieństwie do SARL, SAS daje akcjonariuszom dużą swobodę w organizowaniu zasad funkcjonowania spółki

 

– zbycie akcji jest co do zasady swobodne i opodatkowane w wysokości 0,1 %

Minimalny kapitał zakładowy  – brak kapitału minimalnego (1 €)

 

– w momencie rejestracji spółki wymagane jest pokrycie całości wkładów niepieniężnych oraz 20 % wkładów pieniężnych, a reszty w ciągu 5 lat

– brak kapitału minimalnego (1 €)

– w momencie rejestracji spółki wymagane jest pokrycie całości wkładów niepieniężnych oraz 50 % wkładów pieniężnych, a reszty w ciągu 5 lat

Dopuszczalna liczba wspólników lub akcjonariuszy
od 1 do 100

od 1 bez ograniczenia

Organ zarządzający
– zarząd

 

– w skład zarządu mogą wchodzić wyłącznie osoby fizyczne

– prezes spółki

– prezesem spółki może być osoba fizyczna lub prawna

– umowa spółki może ustanowić dodatkowe organy zarządzające (np. jeden lub kilku dyrektorów generalnych), wykonujące część kompetencji domyślnie przypadających prezesowi spółki

«Rada Nadzorcza» brak

fakultatywna

Obowiązek badania sprawozdania finansowego przez biegłych rewidentów

po przekroczeniu określonych progów dotyczących bilansu, przychodów lub zatrudnienia
 

jeżeli spółka jest podmiotem kontrolującym lub kontrolowanym

Roczne sprawozdanie finansowe
zatwierdzenie przez zgromadzenie wspólników/akcjonariuszy w ciągu 6 miesięcy od zamknięcia roku obrotowego, złożenie w sądzie w ciągu 1 miesiąca od zatwierdzenia

 

2. Spółki osobowe

Spółki osobowe odgrywają niewielką rolę we francuskim życiu gospodarczym. Wynika to przede wszystkim z faktu, że wspólnicy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Ewentualne korzyści podatkowe wynikające z tego, że to wspólnicy są podatnikami od dochodów spółki, są możliwe do uzyskania, przy spełnieniu odpowiednich warunków, również w spółkach kapitałowych. Spółki osobowe są za to częstym narzędziem do zarządzania majątkiem – w tym przede wszystkim nieruchomościami.

3. Wolny zawód w formie spółki prawa handlowego

Odmiennie niż w Polsce, osoby wykonujące wolne zawody dysponują prawem zorganizowania swojej działalności w formie spółki handlowej (w tym kapitałowej) określanej zbiorczą nazwą SEL – Société d’Exercice Libéral, z których największą popularnością cieszy się forma spółki wzorowanej na spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, Société d’exercice libéral à responsabilité limitée – SELARL oraz na uproszczonej spółce akcyjnej, Société d’exercice libéral par actions simplifiée – SELAS.

II. Podział spółek prawa handlowego we Francji

Tytułem wstępu warto zwrócić uwagę, że we Francji oprócz kodeksu pracy, zawierającego ogólne unormowania dotyczące prawa pracy, obowiązują również układy zbiorowe (odrębne dla każdej branży, często także regionu), które niejednokrotnie zawierają postanowienia odmienne od kodeksowych. Poniżej przedstawione zostały wyłącznie przepisy kodeksowe. Należy więc mieć na uwadze, że dla różnych zawodów i stanowisk przepisy te mogą się różnić.

1. Umowa o pracę

Umowa o pracę jest podstawową formą zatrudnienia we Francji. W przeciwieństwie do Polski, we Francji nie ma możliwości zatrudnienia na podstawie umowy cywilnoprawnej, jeżeli łączący strony stosunek spełnia podstawowe cechy stosunku pracowniczego. Tak zwane „samozatrudnienie” jest natomiast dopuszczalne, jednakże występuje dużo rzadziej niż w Polsce – tylko w przypadku, kiedy wykonywana działalność rzeczywiście jest działalnością niezależną i nie istnieje stosunek podporządkowania pomiędzy samozatrudnionym a kontrahentem. Częstą praktyką inspekcji pracy jest przekwalifikowywanie umów cywilnoprawnych lub umów o współpracę z osobą samozatrudnioną w umowy o pracę, po stwierdzeniu, że relacja łącząca strony ma cechy stosunku pracowniczego.

W przypadku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem lub za porozumieniem stron pracownikowi przysługuje „odprawa” w wysokości nie mniejszej niż 1/4 miesięcznego wynagrodzenia za każdy rok stażu pracy do 10 lat i nie mniejszej niż 1/3 za każdy rok stażu powyżej 10 lat.

Tabela porównawcza rodzajów umów o pracę

Rodzaj umowy Czas trwania umowy Ograniczenia Okres wypowiedzenia

Umowa o pracę na czas nieokreślony
(CDI)

nieokreślony

  – w zależności od stażu pracy:

 

*mniej niż 6 miesięcy: brak kodeksowego okresu wypowiedzenia, okres zwyczajowy lub wynikający z układu zbiorowego
* od 6 miesięcy do 2 lat: 1 miesiąc
* ponad 2 lata: 2 miesiące

– okres wypowiedzenia może ulec wydłużeniu na podstawie postanowień układów zbiorowych

Umowa o pracę na czas określony
(CDD)

co do zasady do 18 miesięcy

– nie może mieć na celu zatrudnienia pracownika w sposób stały w związku z normalną działalnością pracodawcy

– może być zawarta tylko w określonych przypadkach, m.in. praca sezonowa, czasowy wzrost działalności u pracodawcy, zastępstwo osoby przebywającej na urlopie macierzyńskim lub chorobowym, tymczasowy charakter działalności w niektórych branżach (takich jak przeprowadzki, działalność artystyczna)

– może być przedłużona (tylko przed zakończeniem umowy pierwotnej) dwukrotnie w granicach maksymalnego dopuszczalnego czasu trwania CDD

– okres próbny może zostać przedłużony wyłącznie, jeśli możliwość taką przewiduje branżowy układ zbiorowy oraz tylko w granicach maksymalnego dopuszczalnego czasu trwania

– nie można rozwiązać przed upływem terminu, na jaki została zawarta, chyba że strony w umowie postanowią inaczej

– co do zasady, z upływem okresu na jaki pracownik został zatrudniony, przysługuje mu odszkodowanie z tytułu niestabilności zatrudnienia, w wysokości 10 % całego wynagrodzenia brutto wypłaconego w czasie trwania umowy

– wysokość wyżej wymienionego odszkodowania może być obniżona na podstawie postanowień układu zbiorowego lub wewnętrznego regulaminu pracy

Okres próbny – okres próbny jest zawsze zawarty w umowie właściwej

 

– w umowie na czas nieokreślony, w zależności od zajmowanego stanowiska i poziomu kwalifikacji maksymalny czas trwania okresu próbnego wynosi od 2 do 4 miesięcy

– w umowie na czas określony, maksymalny czas trwania okresu próbnego wynosi 1 dzień na każdy tydzień trwania umowy, maksymalnie 2 tygodnie w umowach na okres do 6 miesięcy oraz maksymalnie 1 miesiąc w umowach dłuższych

– okres próbny może zostać przedłużony wyłącznie, jeśli możliwość taką przewiduje branżowy układ zbiorowy oraz tylko w granicach maksymalnego dopuszczalnego czasu trwania

– długość okresu wypowiedzenia zależy od ilości przepracowanych dni:

* do 8 dni: 24 godziny
* od 8 dni do 1 miesiąca: 48 godzin
*  od 1 miesiąca do 3 miesięcy: 2 tygodnie
* powyżej 3 miesięcy: 1 miesiąc

 

2. Wyanagrodzenie

Wynagrodzenie nie może być niższe od krajowej płacy minimalnej (SMIC), wynoszącej w 2020 r. 1.539,42 € brutto. Jednakże układy zbiorowe systematycznie przewidują inne, wyższe minimalne wynagrodzenie dla konkretnych stanowisk. Należy wówczas wypłacać wynagrodzenie co najmniej w wysokości przewidzianej w danym układzie. Wysokość minimalnego wynagrodzenia często jest również uzależniona od stażu pracy u danego pracodawcy.

3. Składki na ubezpieczenia społeczne

Składki na ubezpieczenie społeczne opłacane są, podobnie jak w Polsce, w części przez pracownika a w części przez pracodawcę. Procentowa wartość składki w stosunku do wynagrodzenia brutto różni się w zależności od wysokości wynagrodzenia. Niektóre składki pobiera się tylko od określonego rocznego limitu wynagrodzenia, inne od całego wynagrodzenia uzyskanego w danym roku.

4. Czas pracy

Dobowy czas pracy we Francji wynosi 7 godzin, a tygodniowy 35 godzin. Dobowy czas pracy może zostać wydłużony, z uwagi na przejściowy wzrost aktywności przedsiębiorstwa, maksymalnie do 12 godzin po uzyskaniu zezwolenia inspekcji pracy lub jeśli zostało to przewidziane w układzie zbiorowym.

Dodatek do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe wynosi w rozliczeniu tygodniowym 25 % za pierwsze 8 godzin i 50 % za każdą kolejną. W układzie zbiorowym może być przewidziany inny dodatek, także mniejszy (jednakże co najmniej 10 %) lub rekompensata w postaci dodatkowych dni wolnych.

Niezależnie od przysługującego pracownikowi prawa do nieprzerwanego odpoczynku dobowego w wymiarze 11 godzin, w każdym tygodniu przysługuje mu prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku (z pewnymi wyjątkami, np. w budownictwie jest to co najmniej 48 godzin). Z reguły wypoczynek tygodniowy powinien przypadać na niedzielę. Od tej zasady istnieją jednak wyjątki stosowane np. w handlu i turystyce.

W związku z pandemią Covid-19 rozporządzenie z dnia 25 marca 2020 przewidziało wyjątkowe regulacje w zakresie płatnych urlopów, czasu pracy oraz dni przeznaczonych do odpoczynku. Postanowiono m.in., że w przedsiębiorstwach należących do sektorów niezbędnych dla bezpieczeństwa Narodu oraz ciągłości życia ekonomicznego i społecznego, maksymalny czas pracy przewidziany Kodeksem pracy może być wydłużony do 12 godzin. Przepisy derogacyjne, przewidziane tym rozporządzeniem, mają zastosowanie do 31 grudnia 2020 r.

5. Urlop

Za każdy przepracowany miesiąc pracownik uzyskuje 2,5 dnia urlopu płatnego, co łącznie kumuluje się do 30 dni urlopu za cały przepracowany rok. Pracownik może jednorazowo odebrać maksymalnie 24 dni nieprzerwanego urlopu, co do zasady w okresie od 1 maja do 21 października.

Dla większości branż początek okresu rozliczeniowego, czyli moment, od którego nalicza się wymiar należnego urlopu, przypada na 1 czerwca poprzedniego roku kalendarzowego. Sektorem, w którym obowiązują inne terminy (1 kwietnia – 31 marca) jest między innymi budownictwo i roboty publiczne.

Jeżeli nic innego nie zostało przewidziane w układzie zbiorowym ani przez pracodawcę, urlop jest wykorzystywany w dni od poniedziałku do soboty. Dla przykładu, jeśli pracownik przebywa na urlopie od poniedziałku rano do niedzieli wieczorem, wykorzystuje 6 dni urlopu (poniedziałek-sobota). Tym samym pomimo tego, iż na pierwszy rzut oka wydaje się, iż francuskim pracownikom przysługuje większa ilość dni urlopowych, jest ona w istocie jest niemalże porównywalna do wymiaru urlopu przewidzianego przez polski kodeks pracy, bowiem polski pracownik, który przebywa 1 tydzień na urlopie wykorzystuje tylko 5 dni urlopowych.

Zwrócić należy uwagę, że w celu przeciwdziałania konsekwencjom ekonomicznym, finansowym i społecznym pandemii Covid-19, pracodawca może m.in. zadecydować o obowiązku odebrania przez pracownika urlopu, w wymiarze maksymalnym 6 dni – w tym także przed rozpoczęciem okresu, w którym pracownik jest w normalnych warunkach uprawniony do jego odebrania.

6. Związki zawodowe

Związki zawodowe we Francji istnieją na poziomie regionalnym, branżowym, a także zakładowym. Mimo że liczba pracowników należących do związków zawodowych nie jest duża (około 10 %), odgrywają one bardzo ważną rolę w stanowieniu przepisów prawa pracy poprzez zawieranie układów zbiorowych, odrębnych dla każdej branży, a niekiedy także regionu, oraz porozumień zakładowych. Regulują one w sposób szczegółowy oraz z pierwszeństwem przed kodeksem pracy, prawo pracy, mogąc zawierać zarówno postanowienia korzystniejsze od kodeksowych, jak i mniej korzystne.

Co ważne, reforma kodeksu pracy z 2017 roku odwróciła hierarchię układów zbiorowych przyznając nadrzędną rolę porozumieniom wewnątrzzakładowym, zawieranych między pracodawcą a jego pracownikami. Porozumienia te pozwalają na uregulowanie wielu kwestii związanych z organizacją pracy (z wyłączeniem m. in. wynagrodzenia), w sposób odmienny niż układy zbiorowe lub ustawowe przepisy prawa pracy, umożliwiając tym samym lepsze dostosowanie warunków pracy do sytuacji danego przedsiębiorstwa.

Tabela porównawcza rodzajów umów o pracę

KATEGORIA DANE LICZBOWE UWAGI

Minimalne wynagrodzenie brutto

– 1.539,42 € miesięczne

 

– 10,15 € na godzinę

 
Koszt całkowity pracownika zatrudnionego za minimalne wynagrodzenie 1.583 €  
Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto – sektor publiczny: 2.832 €

 

– sektor prywatny: 2.990 €

– dane za rok 2018

 

– dane za rok 2016

Koszt całkowity pracownika zatrudnionego za średnie miesięczne wynagrodzenie w sektorze prywatnym 4.062€  
Składki na ubezpieczenie społeczne Tytułem przykładu:

 

– przy minimalnym wynagrodzeniu brutto, składki wynoszą około 25 % wynagrodzenia brutto

– przy średnim wynagrodzeniu w sektorze prywatnym, składki wynoszą około 42 % wynagrodzenia brutto

– przy wynagrodzeniu brutto w wysokości 5.000 €, składki wynoszą około 44 % wynagrodzenia brutto

– wysokość składek zależy od wielu czynników, a w największym stopniu od wysokości wynagrodzenia

 

– pracodawcy mają obowiązek zaproponować pracownikom dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne i partycypować co najmniej w 50 % jego kosztów (faktycznego obliczenia i zapłaty dokonuje pracodawca). Pracownik może zrezygnować z takiego ubezpieczenia

Poziom bezrobocia 7 % dane za II trymestr 2020 r.
Wiek emerytalny 62 lata  
Wymiar czasu pracy – 7 godzin dziennie

 

– 35 godzin tygodniowo

 
Wymiar urlopu 30 dni urlop wykorzystywany jest w dni od poniedziałku do soboty
Koszty podróży służbowej – zwracane na podstawie kosztów rzeczywiście poniesionych lub ryczałtowo

 

– wysokość ryczałtu przewidziana jest w układzie zbiorowym

tytułem przykładu, maksymalny ryczałt niepodlegający składkom na ubezpieczenie społeczne (przez pierwsze 3 miesiące podróży służbowej) w regionie paryskim wynosi:

 

– nocleg: 68,10 €
– wyżywienie 19,00 €

Zakaz konkurencji dla pracownika – odpłatny

 

– wysokość odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji nie jest ustawowo określona, zazwyczaj wynosi między 1/3 a 1/2 wynagrodzenia

– w czasie trwania stosunku pracy zakaz konkurencji obowiązuje pracownika, niezależnie od tego, czy zostało to zastrzeżone w umowie

 

– zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy powinien być:

* uzasadniony interesami pracodawcy
* ograniczony w czasie i przestrzeni

 

III. Podatki we Francji

Istotne znaczenie dla polskich przedsiębiorców oraz osób fizycznych mających rezydencję podatkową w Polsce mają postanowienia polsko-francuskiej umowy z dnia 20 czerwca 1975 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków dochodowych. Umowa ta przewiduje w szczególności zasadę unikania podwójnego opodatkowania tego samego przychodu.

We Francji, do 2019 roku, pracodawca nie pobierał zaliczki na podatek dochodowy. Podatek płacił samodzielnie pracownik za dany rok, co do zasady w kolejnym roku w 3 ratach. Od 1-go stycznia 2019 r. zaliczka na PIT jest pobierana i płacona co miesiąc przez pracodawcę, podobnie jak w polskim systemie.

W określonych sytuacjach, spółki kapitałowe mogą zdecydować się na opodatkowanie swoich dochodów według reguł przewidzianych dla spółek osobowych, to jest według stawki podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). Możliwość ta została przewidziana w szczególności dla tak zwanych „rodzinnych SARL” (spółek, których wspólnikami są członkowie tej samej rodziny), bez ograniczeń czasowych bądź dotyczących skali działalności. Pozostałe SARL, SA lub SAS, spełniające określone warunki w zakresie skali działalności, mogą także w ciągu pierwszych pięciu lat obrotowych złożyć „opcję” opodatkowania według stawki PIT. Taka opcja jest ważna przez okres 5 lat obrotowych, bądź do czasu przekroczenia określonej skali działalności.

Tabela porównawcza rodzajów umów o pracę

KATEGORIA STAWKA OPODATKOWANIA
UWAGI
Podatek dochodowy od osób prawnych dla spółek o obrocie mniejszym niż 7.63 miliona €
(CIT)
  od 01/01/2020 od 01/01/2021 od 01/01/2022  
od 0 do 38.120 € 15 % 15 % 15 %  
od 38.120 do 500.000 € 28 % 26,5 % 25 %  
ponad 500.000 € 28 % 26,5 % 25 %  
Podatek dochodowy od osób prawnych dla spółek o obrocie większym niż 7.63 miliona €
(CIT)
od 0 do 500.000 € 28 % 26,5 % 25 %  

powyżej 500.000 €

28 % 26,5 % 25 %  
Podatek dochodowy od osób fizycznych
(PIT)
  za 2020 r. – począwszy od 2019 r., wysokość progów podatkowych jest corocznie aktualizowana o wskaźnik inflacji

 

– zasadą jest wspólne rozliczanie się gospodarstwa domowego, w skład którego poza małżonkiem mogą wejść również dzieci poniżej 21 roku życia (poniżej 25 lat jeżeli kontynuują naukę), co może istotnie obniżyć należny podatek

– wysokość podatku zależy nie tylko od dochodu, ale także od kosztów, jakie ponosi podatnik. W deklaracji zgłasza się bowiem nie tylko uzyskane dochody, ale także niektóre poniesione wydatki, takie jak koszty utrzymania dzieci, osób starszych, które przekroczyły 75 rok życia itp.

od 0 do 10.064 €

0 %  

od 10.065 € do 25.659 €

11 %  

od 25.660 € do 73.369 €

30 %  

od 73.370 € do 157.806 € 

41 %  

powyżej 157.807 € 

45 %  
Podatek od dywidend dla osób fizycznych

– na stawkę w wysokości 30 % składają się dwie części:

* 12,8 % z tytułu podatku dochodowego
* 17,2 % z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne

– osoby fizyczne o dochodach mniejszych niż 50.000 €, bądź małżeństwa wspólnie rozliczające PIT o łącznym dochodzie mniejszym niż 75.000 €, są zwolnione z części „dochodowej” podatku od dywidend (tj. części wynoszącej 12,8 %)

 

– osoby niebędące francuskimi rezydentami podatkowymi objęte są wyłącznie „dochodową” częścią podatku od dywidend, chyba że międzynarodowe przepisy podatkowe stanowią korzystniej

VAT

– 20 % – stawka podstawowa

– 10 % – m.in. produkty i usługi budowlane, surowce, usługi hotelowe i gastronomiczne

– 5,5 % – m.in. produkty spożywcze i higieny osobistej, książki,

– 2,1 % – m.in. leki 

 

 

Artykuł do pobrania w formacie PDF